• دوشنبه / ۲۱ مهر ۱۳۹۹ / ۱۳:۱۵
  • دسته‌بندی: خراسان رضوی
  • کد خبر: 99072115620
  • خبرنگار : 50355

قلمروطلبی انسان و پلنگ به کجا می‌انجامد

قلمروطلبی انسان و پلنگ به کجا می‌انجامد
عکس تزئینی است

ایسنا/خراسان رضوی رئیس اداره نظارت بر حیات وحش استان خراسان رضوی گفت: در رابطه با پلنگ منطقه سنگان خواف در فاز همزیستی سازگار هستیم و این پدیده کمیاب تا الان تجربه موفقی بوده‌ است.

یکی از مهمترین بحث‌های محیط ‌زیستی که در سال‌های اخیر در منطقه سنگان خواف مطرح بوده‌ است بحث تعرض انسان‌ها به قلمرو پلنگ چه به واسطه فعالیت‌های معدنی و چه به واسطه چرای غیر مجاز دام است که عرصه را بر پلنگ که حیوانی قلمروطلب است تنگ می‌کند، از طرفی کارگران و کارکنان معدن و مردم منطقه نیز به نوعی پلنگ را تهدیدی برای امنیت منطقه می‌دانند و هر از چندگاهی نیز اخباری تحت عنوان حمله پلنگ به انسان از منطقه گزارش می‌شود اما آیا واقعیت این گونه‌ است یا با کنکاش در حوادث و اتفاقات معدودی که در منطقه رخ داده و رفتارشناسی پلنگ، می‌توان به موضع آگاهانه‌تر و منصفانه‌تری در این موضوع دست یافت. 

رئیس اداره نظارت بر حیات وحش استان خراسان رضوی در همین رابطه در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: معادن سنگ آهن سنگان خواف در محدوده قلمرو زیستگاهی پلنگ است اما با توجه به اینکه ضوابط زیست محیطی به شدت در منطقه رعایت می‌شود و منطقه جمعیت شکار خوبی دارد،  علی‌رغم فعالیت‌های معدنی، تردد زیاد وسایل نقلیه و تردد زیاد پرسنل معدن، باز هم پلنگ در آن جا احساس امنیت می‌کند.

بتول عابدی با اشاره به اینکه تمام عواملی که زیستگاه پلنگ را تهدید می‌کند عوامل انسانی است، اظهار کرد: نسبت به تهدید زیستگاهی پلنگ هنوز احساس خطر جدی نداریم و در حال حاضر در فاز همزیستی سازگار هستیم و این همزیستی مسالمت‌آمیز تقریبا چیز کمیابی است و تا الان تجربه موفقی بوده‌ است اما قطعا افزایش فعالیت‌های معادن، شکار غیر مجاز در منطقه و چرای غیر مجاز و بیش از ظرفیت مراتع، عرصه را بر پلنگ تنگ‌تر خواهد کرد.

وی خاطرنشان کرد: یکی از دلایل عمده تعرض به قلمرو پلنگ بحث چرای دام است که بسیاری از مواقع شاهد چرای دام در مراتع غیر مجاز و یا مکان‌هایی که اصلا مرتع نیستند، هستیم و گاه در مراتعی هم که مراتع مجاز هستند، چرا در فصل مجاز صورت نمی‌گیرد و ظرفیت دامی که وارد مرتع می‌شود نیز بیش از ظرفیت مجاز مرتع است.

عابدی افزود: به دامداران منطقه بارها و بارها هشدار داده‌ایم که دام‌هایشان را به مراتعی ببرند که منابع طبیعی برای آن پروانه چرا صادر کرده‌ است و فصل مجاز چرا و ظرفیت مجاز مرتع را هم حتما مد نظر قرار دهند و از دامداران خواهش می‌کنیم که برای حفظ جان خود و حفظ سرمایه‌شان که دام‌هایشان است، همچنین حفظ جان پلنگ، جاهایی که مرتع نیستند و منابع طبیعی پروانه چرا برای آن صادر نکرده‌ است، دام‌هایشان را به چرا نبرند چرا که در صورت عدم رعایت این موارد، تبعاتش به زودی نمایان می‌شود و یا چوپانی آسیب می‌بیند یا پلنگی آسیب می‌بیند و قطعا با نادیده گرفتن مکرر، این حوادث گسترده‌تر شده و عمق فاجعه هم بیشتر می‌شود.

وی ادامه داد: شکار غیر مجاز نیز جمعیتی را که طعمه‌ پلنگ است، کاهش داده و پلنگ مجبور می‌شود که برای بقای خود به گله حمله کند، همچنین افزایش و پیشروی معادن و کارخانه‌های فرآوری در منطقه قطعا تهدید جدی برای قلمرو پلنگ‌ خواهد بود.

عابدی تصریح کرد: پلنگ حیوانی نیست که به راحتی به انسان آسیب برساند مگر اینکه واقعا  انسان‌ها عرصه را برایش تنگ کنند و تا کنون دو مورد تعرض پلنگ به انسان در منطقه گزارش شده‌ است که مورد اول به دلیل تهییج و تحریک پلنگ توسط انسان رخ داد و مورد دوم نیز به دلیل چرای دام در مرتع غیر مجاز و در فصلی غیر مجاز بوده و به طور کلی، در هر دو مورد، مقصر انسان‌ها بوده‌اند و پلنگ فقط برای دفاع از خود و حفظ  قلمرو مجبور به حمله شده‌ است.

وی بیان کرد: بعد از تعرضات و حمله پلنگ، متعدد و مکرر به منطقه مراجعه کردیم و آموزش‌های زیست محیطی در محل داشتیم، با مسئولین شرکت مربوطه نیز جلسات متعددی برگزار شد همچنین پرسنل را آموزش دادیم که در مواجهه با پلنگ به چه نحو رفتار کنند و چه مواردی را رعایت کنند که تعرض جدی از طرف پلنگ صورت نگیرد.

وی همچنین ادامه داد: قطعا پیشگیری خیلی راحت‌تر از درمان است و با انجام بعضی اقدامات پیشگیرانه در محل از جمله نصب دوربین، نصب تابلو، عدم نگهداری سگ در محل و جمع‌آوری زباله‌ها سعی کرده‌ایم چیزهایی را که باعث  تهییج  و حضور پلنگ در منطقه می‌شود، به حداقل برسانیم.

رئیس اداره نظارت بر حیات وحش خراسان رضوی مطرح کرد: تقریبا در اکثر شهرستان‌های خراسان رضوی پلنگ حضور دارد و این نشانه این است که جمعیت حیات وحش خوب است و حفاظت خوبی از مناطق به عمل آمده است.

یک فعال محیط زیستی نیز در رابطه با منطقه‌ای از قلمرو پلنگ که  شامل معادن هست، گفت: این منطقه حدود ۲۲ کیلومتر از شرق به غرب کشیده شده و عرض آن هم حدود ۱۰ کیلومتر است؛ منطقه‌ای است که بیشترین ارتفاعش حدود ۱۸۰۰ متر و میزان بارندگی سالیانه آن نیز ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر است و بسیاری از قسمت‌های آن هم به واسطه معادن تخریب شده است.

آگاه سازی مردم منطقه نسبت به رفتارهای حیوان بسیار مهم است

علی کشمیری در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: وقتی میزان بارندگی این منطقه را با مناطقی مثل استان گلستان مقایسه می‌کنیم می‌بینیم که جای بسی امیدواری است که در این شرایط سخت چه به لحاظ اقلیمی و چه به لحاظ زیستگاهی، پلنگ باز هم به زندگی خود در این منطقه  ادامه می‌دهد و این یعنی حال طبیعت منطقه خوب است.

وی توضیح داد: در مواجهه انسان با حیواناتی مثل خرس و پلنگ با دو پدیده و واقعیت متفاوت رو به رو هستیم اول اینکه وقتی حیوانی مثل پلنگ یا خرس در نزدیکی سکونت‌گاه انسان‌ها زندگی می‌کند بعضی انسان‌ها دوست دارند، ماجراجویی کنند و به حیوان نزدیک می‌شوند و وقتی که با نزدیک شدن به حیوان از جانب حیوان دچار آسیب می‌شوند، دوست دارند مظلوم‌نمایی کنند و حیوان را در جایگاه حمله قرار دهند.

کشمیری تصریح کرد: با بازبینی‌های مکرر یکی از  ویدئوهای منتشر شده از افرادی که توسط پلنگ آسیب دیدند کاملا مشخص می‌شود که خودشان مقصر بوده‌اند چرا که این افراد با ورود به زیستگاه پلنگ که کیلومترها از ورودی معدن فاصله دارد و با تحریک چند قلاده سگ به حیوان حمله کردند و پلنگ فقط برای دفاع از خودش ناچار بوده به انسان نزدیک شود.

وی ادامه داد: در مناطقی که سکونت‌گاه انسان‌هاست و یا محل کارشان در قلمرو حیواناتی مثل پلنگ واقع شده‌ است، اطلاع رسانی و آگاه سازی مردم منطقه نسبت به رفتارهای حیوان و اینکه در مواجهه با حیوان چه اقداماتی انجام دهند، بسیار مهم است و در این زمینه اقدامات خوبی از جانب محیط زیست انجام شده اما هنوز هم جای کار بسیاری دارد.

وی به مواردی از رفتارشناسی پلنگ اشاره کرد و توضیح داد: به طور کلی پلنگ در طبیعت از انسان دوری می‌کند و دوست ندارد به انسان نزدیک شود ولی کلا در سه حالت ممکن است پلنگ به سکونت‌گاه انسان نزدیک شود؛ حالت اول اینکه پلنگ اگر به هر علتی بیمار باشد یا کهولت سن داشته باشد و قدرت شکار را از دست بدهد به سمتی می‌آید که طعمه‌ آسان‌تری در دسترس باشد. حالت دوم اینکه توله‌هایی که به بلوغ می‌رسند و می‌خواهند از مادر جدا شوند به دنبال قلمرو هستند و در این حالت نیز ممکن است برای پیدا کردن قلمرو به اطراف بروند و حالت سوم هم اینکه وقتی پلنگ در منطقه‌ای زندگی می‌کند و پلنگ قوی‌تری می‌آید و او را از قلمروش بیرون می‌کند این پلنگ به حاشیه رانده شده و دنبال قلمرو جدید خواهد بود.

وی همچنین  ادامه داد: در دو حالت نیز ممکن است پلنگ به انسان آسیب جدی بزند یکی زمانی که روی لاشه و در حال غذا خوردن است که در این حالت اگر انسان به حیوان نزدیک شود به انسان به چشم رقیب نگاه می‌کند، دیگر اینکه اگر پلنگ ماده به همراه توله‌هایش باشد و به پلنگ نزدیک شویم انسان را به عنوان یک تهدید تلقی می‌کند و از خودش دفاع می‌کند پس بهتر است مردم منطقه این موارد را به خوبی رعایت کنند تا کمتر در معرض آسیب‌های جدی باشند.

کشمیری تصریح کرد: در ویدئویی که سال قبل از حضور پلنگ در منطقه منتشر شده بود کاملا مشخص بود که پلنگ، پلنگ بیمار یا مسنی نیست و رویکردی که سازمان حفاظت محیط زیست استان در مواجهه با پلنگ در پیش گرفت کاملا درست و کاملا حرفه‌ای و کارشناسی بود چرا که در موقعیت‌های این‌چنینی باید اطلاعات جوامع محلی را بالا برده و به نحوی پلنگ را از منطقه دور کرد که همین کار را کردند.

وی  غذا دادن به سگ‌ها در محل معادن را یکی از رفتارهای اشتباهی برشمرد که در منطقه معادن انجام می‌شود و این رفتار، ناخواسته تعداد سگ‌ها را در محل زیاد می‌کند و ممکن است پلنگ این سگ‌ها را طعمه تلقی کرده و وارد منطقه شود به همین دلیل تا جایی که امکان دارد باید از تجمع سگ‌ها در منطقه جلوگیری کرد.

کشمیری عنوان کرد: معادن از دهه ۶۰ در منطقه فعال بودند و همچنان نیز به فعالیت ادامه می‌دهند و در حال حاضر نه می‌توان معادن را به کلی تعطیل کرد و نه اجازه داریم که پلنگ را از قلمرو خودش دور کنیم و با توجه به تمام محدودیت‌هایی که محیط زیست دارد اما تا حد توانش در این زمینه خوب عمل کرده و فعلا منطقی‌ترین راهکار همان رویکرد همزیستی مسالمت‌آمیز است و باید سعی کنیم تا جایی که امکان دارد، جلو تعرضات بیشتر گرفته‌ شود.

این فعال محیط زیستی افزود:  پلنگ حیوان خیلی باهوشی است و قبل از اینکه ما متوجه حضورش در منطقه شویم قطعا خیلی قبل‌تر او ما را دیده است پس ما هم سعی کنیم هوشمندانه و آگاهانه عمل کنیم تا تعارضات و مداخله‌ها به حداقل برسد.

به گفته‌ رئیس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست استان، مردم در بحث حفاظت محیط زیست و حیات وحش نقش مهمی دارند و نقش آن‌ها حتی از ارگان‌های دولتی بیشتر است و آموزش‌های محیط زیستی به تنهایی کافی نیست مگر اینکه مردم اراده کنند و بدانند که سرمایه‌های ما فقط نفت و گاز نیست و حیات وحش و تنوع زیستی از جمله پلنگ سرمایه‌های ما هستند و باید در حفظ آن‌ها کوشا باشیم.

اما آنچه باید در این روند مغفول نماند فرهنگ سازی و بستر سازی برای آموزش است، مسئولان باید این بستر را فراهم کنند و مردم نیز باید این فرهنگ را بپذیرند.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.