تاریخ معاصر ایران

برای دسترسی به اخبار قدیمی‌تر، در منوی مربوطه سال و ماه را محدود کنید.
  • شاهی که برای پوشش «سبیل» گذاشت

    شاهی که برای پوشش «سبیل» گذاشت

    شاه جوانی که عادت نداشت سبیل بگذارد مجبور شد برای پوشیده ماندن جای گلوله در پشت لبش که در صحنه ساخته شده ترورش در دانشگاه تهران در سال 1327 ایجاد شد، بیش از یک سال سبیل بگذارد.

  • از کودتا تا سلطنت و اخراج رضاشاه از ایران به دستور انگلیس

    از کودتا تا سلطنت و اخراج رضاشاه از ایران به دستور انگلیس

    بر خلاف قواعد دمکراسی غربی با تحریک و همکاری استعمار انگلیس بر علیه آخرین شاه قاجار شورید و با کودتا به حکومت ۱۲۵ ساله این سلسله پایان داد و بعدا تلاشی نافرجام کرد تا به سلطنتش رنگ و لعاب جمهوری دهد اما موفق نشد. او پس از وارد کردن مظاهر و ساختارها و رویه های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی غرب به کشور طی حدود دو دهه سلطنت بر ایران، از سوی هوادارانش به پدر ایران نوین معرفی شد، اما فرجامش به اخراج از ایران و زندگی و مرگ در شرایط خشک آب و هوایی در جنوب قاره آفریقا به خواست و دستور حامی انگلیسیش ختم شد.

  • چرا رییس جمهور در بیست و هشتمین روز شهید شد؟

    چرا رییس جمهور در بیست و هشتمین روز شهید شد؟

    معلم، وزیر آموزش و پرورش، اولین نخست وزیر و دومین رییس جمهور ایران. مردی با ته ریش و سبیل که برای رفتن به دیدار دوستانش از دست محافظانش فرار می کرد. ۲۸ روز بعد از رییس جمهور شدن به فجیع ترین شکل ممکن در دفتر نخست وزیری همراه با نخست وزیر محبوبش تکه تکه شد.

  • پادشاهی که احمد عَلاف خوانده شد

    پادشاهی که احمد عَلاف خوانده شد

    اعتیاد به جذابیت‌های جنسی، مِی‌گساری‌های بی حد و حصر و خوشگذرانی های دور فرانسه آنچنان شاه جوان را که منشاء قحطی گندم در سال‌های جنگ جهانی اول در ایران هم بود غرق در خود کرد که شکسته شدن پایه‌های سلسله پادشاهی و جمع شدن بساط شاهی از خاندانش هم نتوانست او را از این جذابیت‌ها دور کند.

  • ابتکار شیخ فضل الله نوری در ایجاد یک نهاد حاکمیتی

    ابتکار شیخ فضل الله نوری در ایجاد یک نهاد حاکمیتی

    نظام نوپای سیاسی ایران میراث دار یک نهاد حاکمیتی از آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری است. هم او که در تمامی مراحل نهضت مشروطیت بر اسلامی بودن مسیر نهضت و اصل نظارت علما بر قوانین مجلس شورای ملی پافشاری کرد و در آخر به دلیل انتقاد به برخی شیوه ها و رویه ها به دست مشروطه خاهان در میدان توپخانه تهران به دار آویخته شد.

  • عزل پادشاهی که مادرش متهم به خیانت شد

    عزل پادشاهی که مادرش متهم به خیانت شد

    داغ تهمتی که بر پیشانی ام خاقان دختر بزرگ امیرکبیر و مادر ولیعهدی که بعدا شاه قاجار شد، یک عمر بر پیشانی ششمین پادشاه این سلسله ماند و این داغ حتی با آب تنفر او از مشروطه و دستگیری و تبعید و کشتن مشروطه خواهان سرد نشد.

  • ترور آیت اللهِ معترض به بالماسکهِ با لباس روحانیت

    ترور آیت اللهِ معترض به بالماسکهِ با لباس روحانیت

    بنیانگذار نهضت مشروطه در طول زندگی سیاسی و اجتماعی خود فراز و فرودهای مختلفی را تجربه کرد از جمله مخالفت با فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی بزرگ و اقبال دربار ناصرالدین شاه به او و اعتراض شدید به دربار مظفری در پی رفتار توهین آمیز ژوزف نوز ملقب به موسیو نوز بلژیکی وزیر کل گمرکات ایران در مجلس بالماسکه که با لباس روحانیون در آن مجلس حضور یافت و با رفیق شفیق خود قلیان چاق کرد و خشم روحانیون آن روزگار را سبب شد.

  • از درفش کاویانی تا نشان شیر و خورشید و پرچم سه رنگ ایران

    از درفش کاویانی تا نشان شیر و خورشید و پرچم سه رنگ ایران

    نماد و نشان رسمی کشورمان از زمان حکومت هخامنشیان و در طول سلسله ها و تمدنها و پادشاهان مختلف ایران باستان تا زمان نظام جمهوری اسلامی دستخوش تغییرات بسیاری شد. این نماد زمانی درفش کاویانی، در دوره ای نشان شیر و خورشید و در عصری پرچم سه رنگ سبز و سفید و سرخ با نشان شیر و خورشید و شمشیر و در آخر قرار گرفتن نماد لاالله الاالله و اکبر اکبر در قلب سه رنگ پرچم.

  • خون بازی ایرباس در خلیج فارس

    خون بازی ایرباس در خلیج فارس

    ۱۷ روز قبل از پذیرش تاریخی ترین قطعنامه قرنِ بیستم توسط رهبر ۸۷ ساله انقلاب اسلامی، فرماندهٔ ناو جنگی امریکایی با قلدری حریم آبهای سرزمینی کشورمان را هتک کرد و با توهم تهاجم هواپیمای مسافربری ایران به ناو جنگیش بیش از ۲۹۰ مسافر و خدمه این هواپیما را بر فراز کهن ترین خلیجِ فارس جهان ساقط کرد و آب نیلگون خلیج فارس را خونین کرد.

  • شکسته شدن اقتدار انگلیس در عراق به دست میرزای کوچک

    شکسته شدن اقتدار انگلیس در عراق به دست میرزای کوچک

    استعمار پیر که منابع نفت و گاز عراق را پس از شکست دادن استعمار عثمانی، با دولت فرانسه تقسیم کرد به طمع بهره برداری بیشتر از منابع عظیم خدادادی این کشور حاکمان عراقی را از حمله نازیها به عراق ترساند و به این بهانه مدت مدیدی این کشور را در اشغال خود نگهداشت اما با متحد شدن علمای شیعه ایران و مردم عراق قیام سال ۱۹۲۰ رقم خورد و اقتدار انگلیس خدشه دار شد.

  • آیت اللهِ دکتری که قبل از ترور زندگینامه اش را نوشت

    آیت اللهِ دکتری که قبل از ترور زندگینامه اش را نوشت

    چنان هوش و زکاوتی داشت که در سن چهار سالگی سر کلاس چهارم مکتبخانه نشست. حوادث شهریور 1320 سرنوشت زندگیش را از مدرسه به فیضیه تغییر داد. هفت سال بعد به صورت خودخوان دیپلم ادبی گرفت و به دانشگاه معقول و منقول رفت و با تحول در حوزه‌های علمیه در مسیر نهضتی قدم گذاشت که برای به ثمر رساندنش جان خود و 72 نفر از هم حزبی هایش را در 53 سالگی تقدیم کرد.

  • راویان حادثه ۳۰ خرداد ۶۰

    تاریخ سیاسی معاصر ما در بطن خود تحولاتی را تجربه کرده است که بعضا تأثیر آنها تا سال‌ها بعد ادامه داشته است؛ اتفاقاتی که بعضا ناشی از عدم شناخت نیروهای سیاسی از شرایط روز کشور بوده که منجر به وقایع ناگواری شده است.

  • سیدابوالحسن نمک خورد و نمکدان شکست

    سیدابوالحسن نمک خورد و نمکدان شکست

    ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ با هواپیمای حامل رهبر انقلاب از فرانسه به ایران آمد، یک سال بعد در پنجم بهمن ‌۱۳۵۸ رییس جمهور شد، سی ام همان ماه به فرماندهی کل قوا منصوب شد، ۲۰ خرداد ۱۳۶۰ از فرماندهی کل قوا برکنار شد، سی و یکم همان ماه کفایت سیاسیش در مجلس رد شد و یک روز بعد، از پست ریاست جمهوری عزل شد. بعد از آن به زندگی مخفیانه روی آورد و هفتم مرداد همان سال به همراه مسعود رجوی سرکرده گروهک تروریستی منافقین از ایران فرار کرد.

  • بذر جمهوریت در نهضت جنگل

    بذر جمهوریت در نهضت جنگل

    دوران کوتاهِ مشروطه همانند روزنه تنفسیِ تنگ و باریکی بود در میانه سیاهی و خودکامگی هزاران ساله ظلم و ستمِ پادشاهان و سلاطین ایران زمین که مزه شیرینش هر چند کوتاه، کام مردم را شیرین کرد. کاری که مشروطه با فکرها و اندیشه های انسانهای آزاده کرد خود کور سوی امیدی بود در دل آزادمردان عصر مشروطه برای احیا و تثبیت نظام جمهوری. نظامی که به دست فقیهی شجاع و آزاده به نام میرزاکوچک خان جنگلی ایجاد شد اما با خیانت برخی یارانش ابتر ماند.

  • تبدیل اعتراض به قیام؛ ۱۵ خرداد ۱۳۴۲

    تبدیل اعتراض به قیام؛ ۱۵ خرداد ۱۳۴۲

    امروز ۱۵ خرداد ماه پنجاه و هشتمین سالگرد قیام خونین مردم قم، تهران و ورامین به رهبری سیدروح الله موسوی خمینی در سال ۱۳۴۲ است.

  • پدیده «روح الله»

    پدیده «روح الله»

    امروز ۱۴ خرداد ماه سی و دومین سالگرد عروج ملکوتی سیدروح الله مصطفوی معروف به سیدروح الله موسوی خمینی، ویران کننده بنیان های فکری، سیاسی و اجتماعی نظام ۲۵۰۰ ساله پادشاهی در ایران است.

  • ایران در آستانه دروازۀ تمدن بزرگ

    ایران در آستانه دروازۀ تمدن بزرگ

    «این آقای دروازۀ تمدن بزرگ ملاحظه نکرده خود تهران را، این محله های تهران را؟ آنطوری که آقایان نوشته اند چهل و چند منطقه هست که در این چهل و چند منطقه این زاغه نشینها، این چادرنشینها، اینهایی که خانه ندارند اصلاً، یا زیرِ زمین یک سوراخی پیدا کرده اند و بیچاره ها مثل حیوانات زندگی می کنند، یا یک چادری درست کرده اند؟»

  • کدام تیمسار پهلوی مانع قتل دکتر مصدق شد؟

    کدام تیمسار پهلوی مانع قتل دکتر مصدق شد؟

    فرماندهان و امرای ناراضی از بازنشسته شدن در دولت دکتر محمد مصدق که جملگی به موقعیتش حسادت می کردند، دشنه شدند در دستان محمدرضا شاه و سرویس های اطلاعاتی امریکا. ابتدا سناریوی دزدیدنش را طراحی کردند، سپس بی هوش و بعد طناب پیچش کردند و به دامنه کوههای تلو اطراف جاده لشگرک تهران بردند و بعد از شکنجه به طرز فجیعی به قتلش رساندند.

  • راز تاب آوری نظام در اولین دوره مجلس جمهوری اسلامی

    راز تاب آوری نظام در اولین دوره مجلس جمهوری اسلامی

    ۴۷۲ روز پس از استقرار نظام نوپای جمهوری اسلامی، اولین دوره مجلس شورای اسلامی با حضور همه جریانهای فکری و سیاسی کشور تشکیل شد. این مجلس با وجود همه فراز و فرودها و مشکلات و ناملایمات ماه های اول انقلاب توانست کارنامه درخشانی در حوزههای سیاسی، نظامی، امنیتی، اجتماعی و فرهنگی از خود به یادگار گذارد اما راز این موفقیت ها چه بود؟

  • عاقبت سیاهِ آتش زدن یک قرارداد

    عاقبت سیاهِ آتش زدن یک قرارداد

    قراردادی که به دست پنجمین شاه قاجار با بریتانیای کبیر منعقد شد و ۳۲ سال دوام آورد به دست دیگر شاه ایرانی، کاغذ پاره دانسته و آتش زده شد اما هفت ماه بعد به جبران این رفتار گستاخانه قراردادی سنگین تر و سیاهتر را جایگزین قبلی کرد تا بتواند برای اولین و آخرین بار حمایت پادشاهی پیر را به دست آورد.

  • پیروز ماراتن تحریم انگلیس و امریکا کیست؟

    پیروز ماراتن تحریم انگلیس و امریکا کیست؟

    قدرت پیر که بنیانگذار تحریم ایران است، فرزند خود پهلوی پسر را تحریم کرد و ایالات متحده نیز راه او را تا بی نهایت ادامه داد اما حاصل این مارتن چه بود؟ فرجام مارتن با ایران است یا ایالات متحده امریکا؟

  • نفوذ انگلیسی یا قدرت میرزای شیرازی؟

    نفوذ انگلیسی یا قدرت میرزای شیرازی؟

    ۱۴۳ سال مستیِ قدرتِ پادشاهان و درباریان قاجار و انبوه امتیازات و ولخرجیها از کیسه خزانه مردم، حرمسراهای کوچک و بزرگ شاهانه و به یغما دادن میلیونها کیلومتر خاک کشور به قدرتهای شمالی و غربی، گویای یک حقیقت است و آن نابلدی در کشورداری و تمرکز بر خوشگذرانی، چه با از دست دادن خاک مادری، چه با واگذار کردن امتیاز بهره برداری از چاههای نفت و گاز و چه با فروش امتیاز توتون و تنباکو به استعمار پیر.

  • ویروس آمریکایی نتوانست ایران را از پا درآورد

    ویروس آمریکایی نتوانست ایران را از پا درآورد

    با وجودی که قدرتهای ریز و درشت شمالی و غربی ایرانِ عصر قاجار و تازه واردترین قدرت سیاسی و نظامی و اقتصادی آن روزگار شناخت نسبتا خوبی از عمق ضعفها و نیازهای درباریان قاجار و پهلوی داشتند و گاه سیاستمدارانه و گاه با چشم خوره و پر جذبه سیاست برد – باخت یا همان سیاست قدیمی هویچ و چماق را به اجرا گذاشتند و شریان حیاتی ایران را به شدت در دست گرفتند اما خونریزی شدید ناشی از این وضعیت، ایران را از پا نینداخت.

  • علت دلزدگی پهلویِ پسر از استان چهاردهم ایران

    علت دلزدگی پهلویِ پسر از استان چهاردهم ایران

    هزار و پانصد و سی و ششمین جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد رای به جدایی فرزندی کوچک از مادری پر مهر داد، مادری که در طول قرنهای متمادی در داغ جدایی اجباری و از دست دادن فرزندان کوچک و بزرگش خون گریه کرده است.

  • طرح گربه ای نقشه ایران شاهکار کیست؟

    طرح گربه ای نقشه ایران شاهکار کیست؟

    قتل عام و کشورگشایی، خوی سلسله پادشاهان حاکم بر سرزمین پهناور ایران بود و آغامحمدخان قاجار و شاهان پس از او نیز از این قاعده تبعیت کردند اما دومین شاه قاجار آنقدر خوش شانس نبود که بتواند همانند عمویش بر قوای اجنبی مسلط شود و مانع از شکل گرفتن طرح گربه ای نقشه ایران شود.

  • بازخوانی تاریخی یک امضا به قیمت جان «رییس‌جمهور»

    بازخوانی تاریخی یک امضا به قیمت جان «رییس‌جمهور»

    26 شهریور 1357 پنج ماه قبل از پیروزی نظام سیاسی جدید در ایران، رییس جمهورِ یک بازیگر منطقه ای در هشتمین سال ریاست جمهوریش پای پیمان نامه ای را امضا کرد که سبب ایجاد سونامی اعتراضات مسلمانان در داخل و خارج از کشورش شد. یکی از روحانی های بلندپایه مصری فتوای مهدور الدم بودنش را صادر کرد و افسر 27 ساله ای به همراه دوستانش 37 ماه بعد طرح ترورش را ریختند و در کمتر از دو دقیقه باران رگبار مسلسلها را نثارش کردند.

  • پنجه عقاب سریع‌ترین شکست تاریخ ارتش آمریکا

    پنجه عقاب سریع‌ترین شکست تاریخ ارتش آمریکا

    عملیات پنجه عقاب در میان هزاران عملیات برون مرزی ارتش امریکا، رکورد سریعترین و فضاحت بارترین عملیات نظامی این کشور را کسب کرد، رکوردی که باعث شد جیمی کارتر برای همیشه از نشستن مجدد بر صندلی ریاست جمهوری ایالات متحده محروم شود. ویلیام هامیلتون مک اورتر جردن از مشاوران جیمی کارتر در کارزار رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری امریکا، تلخی این واقعه را این گونه توصیف کرد: تصور اینکه گروهی از داوطلبان نجات گروگان‌ها، خود جان باخته و در یک بیابان دور در آن سوی دنیا به خاک هلاک افتاده‌اند چون کابوسی بر فکر و روحم سنگینی می‌کرد.

  • سرلشگرِ پهلوی بوی اویس قرنی گرفت

    سرلشگرِ پهلوی بوی اویس قرنی گرفت

    با وجودی که 24 سال از بهترین سالهای عمرش را به رژیم پهلوی خدمت کرد و تا مقام سرلشگری ارتقاء یافت اما مشابهت نامش به پیامبر مکرم اسلام و شباهت نام فامیلش به نام خانوادگی یار و دوستدارِ یمنی پیامبر اسلام باعث شد به زندگی اش رنگ و بوی اویس قرنی دهد و با پشت پا زدن به مقامات نظامی و دنیوی، هستی اش را فدای ایران و اسلام کند.